|
I. Mở bài:
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm.
- Giới thiệu được vấn đề cần nghị luận.
II. Thân bài:
1. Hai câu đầu: Cảm xúc của tác giả
- Hai hình ảnh đối lập: “hoa uyển – thành khư”. Đây là sự biến thiên "dâu bể" của cuộc đời. Câu thơ thoáng nỗi ngậm ngùi, luyến tiếc trước cái đẹp bị tàn phá.
- Từ "độc" có nghĩa là một mình. Một mình viếng người đã khuất qua một tập sách mỏng. Người chết cô đơn mà người viếng cũng cô đơn, một lòng đau tìm đến một hồn đau. Hai tâm hồn cùng đồng điệu tạo thành nỗi đau nhân thế.
2. Hai câu thực: Số phận của nàng Tiểu Thanh
- "Chi phấn" (son phấn): sắc đẹp của Tiểu Thanh và cái đẹp ở đời.
- "Văn chương" – tài năng của Tiểu Thanh và cái tài ở đời.
- Cái đẹp, cái tài là không có số mệnh, là bất tử. Vậy mà vẫn bị "liên tử hậu", "luỵ phần dư". Cuộc đời quả thật phi lí, xã hội quả thật nhiều bất công, ngang trái, cái đẹp, cái tài luôn bị chà đạp phũ phàng.
3. Hai câu luận:Triết lí về số phận con người trong xã hội phong kiến
- “Nỗi hờn kim cổ” là nỗi hận của người xưa và nay. Nỗi đau ấy, nỗi oan ức dường như không biết trông cậy vào đâu. Ngay đến cả lực lượng tối cao là ông trời cũng không hỏi được: “Trời khôn hỏi”. Trời đã bất công với những con người tài sắc, con người chỉ biết cam chịu mà thôi. Câu thơ như một tiếng kêu thương rung động cõi đất trời.
- "Ngã tự cư" (khách tự mang): Tác giả như nói với nàng Tiểu Thanh rằng nàng có tài, có tình, có nhan sắc, lại bị oan kì lạ thế thì ta với nàng là người cùng hội cùng thuyền. Nguyễn Du khóc cho người cũng là khóc cho mình.
4. Hai câu kết:Tâm sự của Nguyễn Du
- "Khấp" (khóc) vừa hiểu theo nghĩa hẹp vừa hiểu theo nghĩa rộng. Đó là sự cảm thông, thấu hiểu chia sẻ. "Ba trăm năm lẻ" là con số ước lệ chỉ khoảng thời gian dài. Nhà thơ khóc người quá khứ mà tưởng đến mai sau: "Người đời ai khóc Tố Như chăng?" (Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?). Câu hỏi tu từ bộc lộ nỗi niềm trăn trở, dự cảm nhói buốt, day cứa vào tâm can người đọc.
- Nguyễn Du 2 lần tự xưng: "ngã" (tôi) và "Tố Như" (tên chữ) đã hé mở một cái tôi cô đơn đến tột độ, một cái tôi tự đau, tự thương. Thương cho người xưa (quá khứ) – thương cho chính mình (hiện tại) và thương cả cho người sau phải khóc mình nữa (tương lai). Đây chính là nỗi buồn sâu lắng về cuộc đời và cũng là một triết lí sâu sắc về kiếp người.
|